Vrijheid, gelijkwaardigheid en solidariteit gelden als onbetwiste kernwaarden van het burgerschapsonderwijs. In de onderwijspraktijk blijken die echter minder neutraal dan vaak wordt aangenomen. Wat betekenen deze begrippen werkelijk, en wie bepaalt hun inhoud? Juist in het christelijk onderwijs komt die vraag op scherp te staan.Vrijheid, gelijkwaardigheid en solidariteit gelden als onbetwiste kernwaarden van het burgerschapsonderwijs. In de onderwijspraktijk blijken die echter minder neutraal dan vaak wordt aangenomen. Wat betekenen deze begrippen werkelijk, en wie bepaalt hun inhoud? Juist in het christelijk onderwijs komt die vraag op scherp te staan.
“Overal om me heen hoor ik dat in Nederland iedereen mag zijn wie hij zelf wil. Waarom leren wij op deze school dat anders? Waarom zo moeilijk doen?” Een dergelijke vraag zou zomaar gesteld kunnen worden in een klassengesprek over vrijheid, gelijkwaardigheid en solidariteit. Op papier heten die de basiswaarden van het burgerschapsonderwijs. In werkelijkheid gaat het over levensbeschouwing, waarheid en gehoorzaamheid. De overheid reikt kernwaarden aan, maar in de klas blijkt: die waarden zijn niet neutraal. Wat betekent vrijheid als Christus spreekt? Wat is gelijkwaardigheid als God onderscheid maakt? En hoe leef je samen wanneer overtuigingen botsen? Zijn deze waarden neutraal? Of vragen zij om richting, om een moreel kompas? Voor christelijk onderwijs is dat geen theoretische vraag. Juist hier raakt burgerschap aan belijden.
Met de vernieuwde burgerschapswet heeft de overheid scherper dan voorheen vastgelegd wat zij van scholen verwacht. De drie basiswaarden zijn uitgelegd en in perspectief geplaatst in het vorige artikel van Gijsbert Leertouwer. In dit artikel ga ik vooral in op de positieve betekenis van die basiswaarden en hoe we als scholen op een verantwoorde wijze hiermee omgaan, ook in de visie van scholen op onderwijs. Voor christelijke scholen roepen deze basiswaarden zowel herkenning als spanning op.
Herkenning, omdat deze waarden diepe wortels hebben in de christelijke traditie. Spanning, omdat de hedendaagse invulling ervan vaak losgezongen is geraakt van die wortels.
In christelijk onderwijs is vrijheid geen startpunt, maar vrucht van vorming
"*" geeft vereiste velden aan